ŚLĄSKIE SIĘ TRANSFORMUJE! JAK FUNDUSZE EUROPEJSKIE WSPIERAJĄ ZIELONĄ ENERGIĘ.

ŚLĄSKIE SIĘ TRANSFORMUJE! JAK FUNDUSZE EUROPEJSKIE WSPERAJĄ ZIELENĄ ENERGIĘ.

Artykuł edukacyjny nr 4 z serii o odnawialnych źródłach energii (OZE). Publikacja w ramach projektu „Budowa instalacji fotowoltaicznych wraz z magazynami energii w Gminie Kochanowice”, nr FESL.10.06-IZ.01-08AC/23-006, współfinansowanego z Funduszy Europejskich.

W poprzednich artykułach serii wyjaśniliśmy, jak działa fotowoltaika, po co budynkom magazyny energii i ile czystego powietrza przyniesie nasz projekt. Zostało ostatnie pytanie: skąd na to wszystko wzięły się pieniądze? Odpowiedź prowadzi od dachu szkoły w Kochanowicach aż po budżet Unii Europejskiej — a po drodze opowiada historię regionu, który odchodzi od węgla.

SKĄD SIĘ BIORĄ FUNDUSZE EUROPEJSKIE?

Fundusze Europejskie to wspólny budżet Unii Europejskiej, z którego finansowane są inwestycje w krajach członkowskich. Każde państwo wpłaca do niego według swoich możliwości — a pieniądze wracają w postaci konkretnych projektów: dróg, oczyszczalni, szkół, a także instalacji odnawialnych źródeł energii. To zasada europejskiej solidarności: bogatsze regiony wspierają te, które potrzebują doścignięcia.

Najstarszym z funduszy jest Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego, działający od 1975 roku. Jego zadaniem jest niwelowanie różnic w poziomie rozwoju między regionami Europy. Wspiera m.in. inwestycje infrastrukturalne, ochronę środowiska i badania — a jego beneficjentami są między innymi samorządy terytorialne. To właśnie z tego funduszu finansowany jest nasz projekt.

ŚRODKI TRAFIAJĄ DO WOJEWÓDZTWA — I DO GMIN

Pieniądze z budżetu UE nie trafiają do pojedynczych miejscowości wprost z Brukseli. Najpierw województwo śląskie otrzymuje je w ramach regionalnego programu Fundusze Europejskie dla Śląskiego 2021–2027, a następnie rozdziela na konkretne działania i projekty. Nasz projekt realizowany jest w ramach Działania 10.06 „Rozwój energetyki rozproszonej opartej o odnawialne źródła energii”.

Warto projektu „Budowa instalacji fotowoltaicznych wraz z magazynami energii w Gminie Kochanowice” wynosi 3 220 234,97 zł, z czego 2 208 995,64 zł — około 69 procent — pochodzi z Funduszy Europejskich. To oznacza, że większość inwestycji w 23 budynkach publicznych naszej gminy sfinansowali wspólnie obywatele Europy. Gmina dołożyła pozostałą część.

CZYM JEST SPRAWIEDLIWA TRANSFORMACJA?

Skoro mowa o pieniądzach z Unii, trzeba wyjaśnić pojęcie, które w ostatnich latach słychać na Śląsku coraz częściej: sprawiedliwa transformacja.

Unia Europejska przyjęła plan zwany Europejskim Zielonym Ładem, którego celem jest osiągnięcie neutralności klimatycznej do 2050 roku — czyli gospodarki, która nie zwiększa emisji gazów cieplarnianych. Ale transformacja energetyczna nie dotyka wszystkich jednakowo. Regiony, których gospodarka od pokoleń opiera się na węglu — a takim regionem jest właśnie Śląsk — stoją przed największym wyzwaniem: odejściem od paliwa, które przez dekady dawało ludziom pracę i tożsamość.

Właśnie dlatego Unia stworzyła mechanizm sprawiedliwej transformacji. Jego idea jest prosta: regiony najbardziej dotknięte zmianami mają otrzymać największe wsparcie, żeby nikt nie został w transformacji w tyle. Fundusz Sprawiedliwej Transformacji przeznacza miliardy euro na nowe inwestycje, przekwalifikowanie pracowników i budowę zielonych fundamentów gospodarki w regionach węglowych. Śląsk jest jednym z głównych adresatów tego wsparcia w Polsce.

DLACZEGO WŁAŚNIE ŚLĄSK?

Województwo śląskie przez ponad dwa stulecia było sercem polskiego górnictwa i przemysłu ciężkiego. Ta historia dała regionowi rozwój i miejsca pracy — ale też smog, zanieczyszczone powietrze i zależność od paliw kopalnych. Strategia „Śląskie 2030″ stawia cel: region wysokiej jakości środowiska. Aby go osiągnąć, Śląsk musi wymienić fundamenty swojej energetyki na czyste.

Projekty takie jak nasz są cegiełkami tej wielkiej zmiany. Energetyka rozproszona — czyli wiele małych źródeł energii blisko odbiorców, zamiast kilku wielkich elektrowni daleko — to model przyszłości: mniejsze straty przesyłu, większe bezpieczeństwo i lokalna niezależność energetyczna. Gmina Kochanowice, wskazana jako obszar o problemach jakości powietrza, buduje dziś z Funduszy Europejskich energetykę, która będzie służyć mieszkańcom przez dziesięciolecia.

CO TO ZNACZY DLA MIESZKAŃCÓW?

Dla mieszkańców Gminy Kochanowice Fundusze Europejskie to nie abstrakcja z Brukseli, ale konkret: panele na dachu szkoły, w której uczy się dziecko; magazyn energii przy remizie, która chroni wieś; system zarządzania energią w urzędzie, który oszczędza pieniądze podatników. To inwestycje, które zostają w gminie na dziesięciolecia — i które bez wsparcia Unii musiałyby zostać sfinansowane w całości z lokalnego budżetu.

Jest też wymiar symboliczny. Każdy projekt z logo Funduszy Europejskich — w tym nasze instalacje, oznakowane zgodnie z wytycznymi programu — mówi mieszkańcom: jesteście częścią wielkiej europejskiej zmiany. Śląsk odchodzi od węgla nie dlatego, że ktoś go do tego zmusza, ale dlatego, że czystsza energia to lepsze zdrowie, czystsze powietrze i trwalsza gospodarka.

CIEKAWOSTKA NA KONIEC

Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego powstał w 1975 roku. Wtedy fotowoltaika była technologią niemal wyłącznie kosmiczną — ogniwa słoneczne zasilały satelity, a nie dachy szkół. Dziś, pół wieku później, ta sama technologia pracuje na dachu szkoły w Kochanowicach, sfinansowana z tego samego funduszu. Tak wygląda postęp: to, co kiedyś latało w kosmosie, dziś produkuje prąd dla naszej gminy.

To ostatni artykuł z naszej serii edukacyjnej. Zebraliśmy w nim wszystko, co warto wiedzieć o projekcie „Budowa instalacji fotowoltaicznych wraz z magazynami energii w Gminie Kochanowice”: jak działa fotowoltaika, po co są magazyny energii, jaki efekt ekologiczny przyniesie projekt i skąd pochodzą na niego pieniądze. Więcej informacji o projekcie znajdziesz na stronie internetowej Gminy Kochanowice.

—

Projekt „Budowa instalacji fotowoltaicznych wraz z magazynami energii w Gminie Kochanowice” (nr FESL.10.06-IZ.01-08AC/23-006) jest współfinansowany z Funduszy Europejskich w ramach programu Fundusze Europejskie dla Śląskiego 2021–2027, Działanie 10.06 „Rozwój energetyki rozproszonej opartej o odnawialne źródła energii”.