ZIELONY PRĄD, CZYSTE POWIETRZE. JAKI EFEKT EKOLOGICZNY DAJE NASZ PROJEKT?

ZIELONY PRĄD, CZYSTE POWIETRZE. JAKI EFEKT EKOLOGICZNY DAJE NASZ PROJEKT?

Artykuł edukacyjny nr 3 z serii o odnawialnych źródłach energii (OZE). Publikacja w ramach projektu „Budowa instalacji fotowoltaicznych wraz z magazynami energii w Gminie Kochanowice”, nr FESL.10.06-IZ.01-08AC/23-006, współfinansowanego z Funduszy Europejskich.

W poprzednich artykułach serii wyjaśniliśmy, jak fotowoltaika zamienia światło na prąd i po co budynki publiczne potrzebują magazynów energii. Dziś policzymy, co to wszystko oznacza dla powietrza, którym oddychamy. Bo choć panele słoneczne pracują cicho i bez spalin, ich prawdziwy efekt widać najlepiej nie na dachu — tylko w płucach.

SKĄD SIĘ BIERZE SMOG?

Smog to potoczna nazwa zanieczyszczonego powietrza — połączenie angielskich słów smoke (dym) i fog (mgła). W Polsce mamy do czynienia głównie z tzw. smogiem londyńskim, czyli zimowym. Powstaje w sezonie grzewczym, gdy w piecach domów spala się węgiel i drewno — często w starych, prymitywnych kotłach, które nie spalają paliwa w pełni. Do tego dochodzi spalanie odpadów w piecach, którego skutki są jeszcze groźniejsze.

Największa część polskiego smogu pochodzi właśnie z tzw. niskiej emisji — zanieczyszczeń z kominów o wysokości do 40 metrów. Według badań ogrzewanie indywidualne odpowiada za ponad połowę ryzyka przedwczesnego zgonu związanego z zanieczyszczeniem powietrza w Polsce. To nie elektrownie ani fabryki są głównym winowajcą — to dym z sąsiedniego komina.

Najgorsze warunki do oddychania panują zimą, przy bezwietrznej pogodzie. Zjawisko zwane inwersją temperatury działa jak klosz: zimne powietrze zamyka zanieczyszczenia przy ziemi i nie pozwala im się rozwiać. W styczniu 2017 roku normy pyłów w południowej Polsce — w tym na Śląsku — były przekroczone nawet o trzy tysiące procent, czyli ponad trzydzieści razy więcej, niż dopuszczają przepisy.

CO NIESIE SMOG W PŁUCACH?

Najgroźniejsze składniki smogu to pyły zawieszone: PM10 (o średnicy do 10 mikrometrów) i PM2,5 (do 2,5 mikrometra — kilkanaście razy cieńsze od ludzkiego włosa). Im drobniejszy pył, tym głębiej wnika w układ oddechowy — PM2,5 przenika z płuc prosto do krwiobiegu.

Na powierzchni pyłów osiadają wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne — w tym rakotwórczy benzo(a)piren, powstający przy niepełnym spalaniu węgla i drewna. Światowa Organizacja Zdrowia zaliczyła pyły zawieszone do czynników rakotwórczych.

Liczby mówią same za siebie:

– Każdy wzrost stężenia PM2,5 o 5 mikrogramów na metr sześcienny podnosi ryzyko śmierci z przyczyn naturalnych o 7%.
– Polskie badania z 2019 roku wykazały, że dzieci mieszkające w rejonach o wysokim zanieczyszczeniu o połowę częściej cierpią na objawy chorób dróg oddechowych i mają większe problemy ze snem i koncentracją.
– Według raportów Europejskiej Agencji Środowiska zanieczyszczenie powietrza odpowiada w Polsce za 45–50 tysięcy przedwczesnych zgonów rocznie.

Jakość powietrza w Polsce należy do najgorszych w Unii Europejskiej. Z 50 najbardziej zanieczyszczonych miast Europy aż 36 znajduje się w naszym kraju. Województwo śląskie — z przekroczonymi normami benzo(a)pirenu, pyłów PM2,5 i PM10 — należy do obszarów o największym problemie. Gmina Kochanowice została oficjalnie wskazana jako gmina z problemami jakości powietrza.

JAK DZIAŁA NASZ PROJEKT NA POWIETRZE?

Instalacja fotowoltaiczna produkuje prąd bez spalania czegokolwiek. Nie ma komina, nie ma spalin, nie ma pyłów. To fundamentalna różnica wobec energii z węgla: elektrownia węglowa na każdy megawatogodzinę emituje setki kilogramów dwutlenku węgla oraz dwutlenek siarki, tlenki azotu i pyły. Panele słoneczne — nic z tego.

W ramach projektu „Budowa instalacji fotowoltaicznych wraz z magazynami energii w Gminie Kochanowice” na 23 budynkach użyteczności publicznej powstaną instalacje, które wyprodukują 145 111 megawatogodzin energii rocznie. To energia, która nie musi zostać wytworzona w elektrowniach spalających paliwo.

Efekt? Projekt pozwoli zredukować emisję dwutlenku węgla o 48 865 ton. Żeby zrozumieć skalę tej liczby:

– 48 865 ton to masa około 33 tysięcy samochodów osobowych.
– Tyle dwutlenku węgla pochłonęłoby w ciągu roku około dwóch milionów dojrzałych drzew.

A dwutlenek węgla to tylko część korzyści. Mniej energii z paliw oznacza też mniej pyłów, mniej tlenków azotu i mniej substancji rakotwórczych w powietrzu, którym oddychamy — w tym w powietrzu w salach szkolnych, na placach zabaw i na boiskach.

ZIELONEJ ENERGII TOWARZYSZĄ ZIELONE DZIAŁANIA

Fotowoltaika to nie jedyny ekologiczny element projektu. W ramach działań proekologicznych przy obiektach publicznych powstaną nasadzenia — nowa zieleń, naturalny filtr powietrza, który pochłania CO₂, produkuje tlen i zatrzymuje pyły. Placówki szkolne otrzymają dodatkowo domki dla owadów, które pomogą dzieciom zrozumieć, jak działa przyroda i dlaczego warto ją chronić. W każdym budynku zamontowany zostanie też system zarządzania energią, dzięki któremu wyprodukowany zielony prąd będzie wykorzystywany efektywnie.

CZYSTE POWIETRZE TO ZDROWIE I PIENIĄDZE

Efekty czystego powietrza widać nie tylko w przyrodzie, ale i w portfelu. Zanieczyszczenie powietrza w Polsce generuje koszty zdrowotne liczone w miliardach złotych rocznie: hospitalizacje, przewlekłe choroby, utracone dni pracy. Każda tona zanieczyszczeń, której nie trafia do atmosfery, to realne oszczędności dla systemu ochrony zdrowia — czyli dla nas wszystkich.

Dla mieszkańców Gminy Kochanowice projekt oznacza powietrze, którym łatwiej się oddycha — dosłownie. Dla dzieci w szkołach i przedszkolach — mniej dni z kaszlem i więcej dni na świeżym powietrzu. A dla całego regionu — krok w stronę Śląska, o którym mówi Strategia „Śląskie 2030″: regionu wysokiej jakości środowiska.

CIEKAWOSTKA NA KONIEC

Wielki smog londyński z 1952 roku pochłonął około dwunastu tysięcy istnień i zmienił świat: to właśnie po nim naukowcy zaczęli badać wpływ zanieczyszczeń na zdrowie, a rządy — regulować emisje. Dziś wiemy już, że każdy komin, który nie dymi, to realny wkład w zdrowie sąsiadów. W Gminie Kochanowice takich kominów przy obiektach publicznych będzie 23 mniej.

—

Projekt „Budowa instalacji fotowoltaicznych wraz z magazynami energii w Gminie Kochanowice” (nr FESL.10.06-IZ.01-08AC/23-006) jest współfinansowany z Funduszy Europejskich w ramach programu Fundusze Europejskie dla Śląskiego 2021–2027, Działanie 10.06 „Rozwój energetyki rozproszonej opartej o odnawialne źródła energii”.

W kolejnym artykule serii: „Śląskie się transformuje! Jak Fundusze Europejskie wspierają zieloną energię.” — opowiemy, skąd pochodzą pieniądze na nasz projekt i czym jest Sprawiedliwa Transformacja regionu.